|
ชื่อ ลุงขุนมหา (อามาตย์หลวงเมืองไหย๋)
ชื่อตอนเด็ก จาย จ่าม ปว้าง
บิดา ลุงอู๋คำสร้อย มารดา นางโส่ย
เกิด จ.ศ. 1274 ขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11 ตรงกับวัน อังคาร (1911 / 2454)
สถานที่เกิด เวียงเมืองไหย๋ รัฐฉานภาคเหนือ
ครอบครัว ได้แต่งงานกับ นางเมียะ มีลูกร่วมกัน 2 คน หลังจากนางเมียะ เสียชีวิต ได้แต่งงานกับ นางเท มีลูกร่วมกัน 6 คน
การศึกษา เมื่ออายุ 8 ขวบได้บวชเป็นสามเณรเล่าเรียนพระธรรมวินัย หลังจากนั้นได้ลาสิกขา เข้าโรงเรียนรัฐบาล จนจบ ม. 3
และได้เข้าเรียนวิชาครู
เสียชีวิต วันที่ 23 กรกฎาคม 1990 ที่โรงพยาบาลรวมแพทย์ เชียงใหม่ ทางญาติได้บรรจุอัฐิท่านเป็นอนุสรณ์ไว้
ที่วัดพระธาตุกาคำ อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย
ชีวิตและผลงาน
ได้เริ่มเป็นครูสอนที่ เมืองไหย๋ หลังจากเจ้าฟ้าไต ถูกปลดจากอำนาจ ท่านได้ทำการปลุกระดม เจ้าน้อย เจ้าปืนไต เจ้าเสือเล็น ทำการกู้ชาติ ตอนนั้นท่านยังดำรงตำแหน่งฝ่ายประชาสัมพันธ์ ทั้งเป็นฝ่ายผู้ตรวจทาน หนังสือพิมพ์ แลงเปิงเมืองไต ลิกผืนป๋านใหม่เมืองไต ทำการปลุกระดมประชาชนให้เข้าใจในความไม่เป็นธรรมที่เกิดขึ้นจากการกระทำของพม่า นอกจากนี้ยังได้จัดตั้งกลุ่มหนังสือภาษาไต เข้าร่วมก่อตั้งวัดไต โรงพิมพ์วงวัน ที่เมืองต๋องกี รัฐฉานใต้
ในปี 1976 ได้เข้าร่วมแนวการกู้ชาติของกลุ่ม SUA และได้เป็นประธานในการสร้าง วัดพระธาตุกาคำ ที่หินแตก (บ้านเทอดไทย จ.เชียงราย)
ได้เป็นหัวหน้าก่อตั้งโรงพิมพ์ที่บ้านหินแตก ได้มีผลงานหนังสือออกมากมาย เช่น ปื้นฮู่ประเต่ส่า แฮงใหม่ เป็นต้น
เป็นผู้นำก่อตั้งคณะผู้บริหาร อัฐิของเจ้าครูหมอ และแนะนำก่อตั้งอัฐิ เจ้าครูไว้ให้เป็นที่รำลึก เป็นประวัติศาสตร์ โดยบรรจุไว้ที่บ้านใหม่หมอกจ๋าม อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ และได้เป็นผู้นำในการจัดงานเฉลิมฉลองวันครูหมอทุกปี ตอนที่ท่านเสียชีวิต ท่านยังรับภาระเป็นผู้จัดพิมพ์หนังสือไต และดำรงตำแหน่งเป็นที่ปรึกษา TRC
ผลงานหนังสือบางฉบับ มีดังนี้
1. ปืนครูหมอไต 6 เจ้า (ประวัตินักปราชญ์ไต 6 ท่าน)
2. ลายหมอแต้มลีกกู้ล่อง ๆ (วิธีการเขียนหนังสือ)
3. บั้บเฮียนลิกไตเจ็วหมอไว (หนังสือเรียนลัดภาษาไทยใหญ่)
4. 12 เหลินคำ (สิบสองเดือนคำ)
5. ซางจ่านแหนแลงกู้ปี๋ (สงกรานต์
6. ปืนเปิ๋งเป๋นเมืองไต (ประวัติ และสภาพธรรมชาติรัฐฉาน)
7. ลุงขุนมหาตี่ก้า (ลุงขุนมหามาติกา)
8. ปืนฟิ่งแง้ไต 12 เหลิ๋น (ประเพณีสิบสองเดือน)
9. ปืนเมืองไตลอดแลวเซาขอ (ประวัติเอกราชรัฐฉาน)
10. ปื้นฮู่ประเต่ส่า (ความรู้ทั่วไป) |