| เนื่องด้วยรัฐฉานเป็นสหพันธ์รัฐที่มีเจ้าฟ้าเป็นผู้ปกครองรัฐแต่ละรัฐ และมีอำนาจสิทธิ์ขาดในการบริหารรัฐ ซึ่งถือเป็นการรวมตัวกันอย่างหลวม ๆ หลังจากที่พม่าเริ่มมีกำลังอำนาจทางทหารมากขึ้นในยุคของบุเรงนอง (1556) เมื่อพม่าแผ่อำนาจมาถึงหัวเมืองไทยใหญ่ เป็นไปไม่ได้ที่พม่าจะทำการยึดหัวเมืองไทยใหญ่แล้วปกครองทั้งหมด วิธีการที่พม่าทำกับหัวเมืองไทยใหญ่ตลอดมาจนถึงปัจจุบันนี้ก็คือ การยุแหยะให้แตกแยกกันเองระหว่างไทยใหญ่ด้วยกัน โดยส่งเสริมและช่วยเหลือผู้ที่ภักดิ์ดีต่อตนไปต่อกรกับผู้ที่มีอำนาจมากกว่า เช่น เจ้าฟ้าต่าง ๆ และทำการแบ่งเขตการปกครองขึ้นมาใหม่แล้วให้ผู้ที่ภักดิ์ดีต่อตนปกครอง ก่อนที่พม่าจะเจ้ามามีอำนาจในหัวเมืองไทยใหญ่นั้น มีเจ้าฟ้าที่มีอำนาจปกครองรัฐประกอบด้วย เมืองมาวหลวง แสนหวี และยองห้วย แต่หลังจากพม่าได้เข้ามามีอำนาจก็ข่อยแยกแต่ละรัฐออกจากกันแล้วแต่งตั้งเจ้าฟ้าใหม่เพิ่มขึ้น โดยเห็นจากที่บุเรงนองตีหัวเมืองไตได้แล้วก็เริ่มแบ่งหัวเมืองไทยใหญ่เป็น 18 หัวเมือง คือ คากเหนือแม่น้ำคง (สาลวิน) 9 หัวเมือง และภาคใต้แม่น้ำคงอีก 9 หัวเมือง การแบ่งแยกออกในทำนองนี้ดำเนินมาอย่างไม่หยุดยั้ง บรรดาเมืองที่ถูกตัดออก และแยกออกไปเป็นอีกเมืองหนึ่งนั้นมีดังนี้
ที่ เมืองใหม่ แยกออกจาก ปี ค.ศ. คนแยก ผู้ปกครองครั้งแรก
1. ต่องแป่ง (น้ำสั่น) เมืองมีด 1846 ปะก่านมิน คำกึ่งเมือง
2. ลอกจอก ยองห้วย 1470 สีหสู หม่องทุนติ่น
3. หมอกใหม่ เมืองนาย 1800 โปต่อพรา จายแก้ว
4. เมืองปั่น เมืองนาย 1637 ต่าหลุ่นมิน ต้อกล่า
5. เมืองป๋อน เมืองนาย+ยองห้วย 1816 โปต่อพรา ขุนแสง
6. เมืองกึ๋ง ลายค่า 1863 เจ้ามังตุง เห็งต่งลาว
7. จ๋ามกา ยองห้วย 1637 ต่าหลุ่นมิน ปัญญาพละ
8. ลายค่า เมืองนาย 1794 โปต่อพรา ขุนเล็ก
9. เมืองหนอง แสนหวี 1841 ส่าอย่าวดี เห็งอ่อน
10. เกซี แสนหวี 1837 ส่าอย่าวดีมิน ทะมงขุนยอด
11. ป๋างลอง ยองห้วย 1794 โปต่อพรา ล่าส่า (กะเหรี่ยง)
12. สะถุ่ง (สี่แส่ง) หนองหวอน 1781 โปต่พรา ขุนสมุก (ปะโอ)
13. บ้านเย่น หนองหวอน 1826 กีต่อพรา ขุนพู
14. หัวโปง หนองหวอน 1783 โปต่อพรา ขุนจ่า
15. น้ำค่ก หนองหวอน 1744 ธัมมะอย่าจ่า ทะหมงไต
16. เมืองสู้ แสนหวี 1857 เจ้ามังตุง พม่า
17. เมืองจ๋าง เมืองสู้ 1874 เจ้ามังตุง ขุนจ่อ
18. เชียงเลือน แสนหวี 1857 เจ้ามังตุง ขุนป๋อง
19. ส่าเมืองคำ(อ่องปาน) แสนหวี 1807 โปต่อพรา หม่องส่วยโพ(พม่า)
20. โปยล่า ยองห้วย 1752 อลองพยา หม่องอ่อง(พม่า)
21. ปังตร่า ยองห้วย 1783 โปต่อพรา หม่องส่วนเปี่ยน(พม่า)
22. ป๋างหมี ยองห้วย 1782 โปต่อพรา หม่องแค (พม่า)
23. หลอยแอ ยองห้วย 1814 โปต่อพรา หม่องส่วย(พม่า)
24. จ้อกกู่ ยองห้วย 1783 โปต่อพรา หม่องจ่อต่า(พม่า)
25. หลอย มอ ยองห้วย 1854 เจ้ามังตุง หม่องโพจอ(อินเต่ง)
26. น้ำตก ยองห้วย 1771 สิ่พยูฉิ่น หม่องส่วย(พม่า)
27. เมืองกุ้ด เมืองมี 1637 ต่อหลุ่นมิน กษัตริย์พม่า
28. หนองหวอน ยองห้วย 1752 อลองพยา ตอมิน
29. กยุง ยองห้วย 1783 โปต่อพรา หม่องจ่ามปุ้น
30. ป่อ ยองห้วย - นรปติจิ่นตู่ โก่เต็งโหย่ง (พม่า)
31. หม่อส้ม ยองห้วย 1754 โปต่อพรา หม่องปอย (พม่า)
32. จก่อย ปังตร่า 1878 เจ้ามังตุง ขุนทุน
33. มังเลือน แสนหวี 1810 เจ้าฟ้าแสนหวีแบ่งให้ ต้าวาง (ว้า) |